“Ca ngợi Hồ Chủ tịch” là ca khúc của nhạc sĩ Văn Cao viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh, được giới thiệu vào đúng dịp sinh nhật Bác năm 1949. Ngay sau khi ra đời, bài hát nhanh chóng được công chúng yêu mến và trở thành một trong những tác phẩm tiêu biểu viết về Bác trong nền âm nhạc cách mạng Việt Nam.
Trong quá trình sáng tác, nhạc sĩ Văn Cao đã nhiều lần đi thực tế tại chiến khu Việt Bắc, gặp gỡ đồng bào và các chiến sĩ kháng chiến để lắng nghe những câu chuyện về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ở bất cứ nơi đâu, ông cũng cảm nhận được sự kính trọng và niềm tin đặc biệt mà nhân dân dành cho Bác. Chính niềm tôn kính thiêng liêng ấy đã thôi thúc nhạc sĩ hoàn thành ca khúc “Ca ngợi Hồ Chủ tịch”.
Nhiều hình ảnh trong bài hát được bắt nguồn từ ký ức của nhạc sĩ về ngày 2/9/1945 tại Quảng trường Ba Đình. “Người về đem tới ngày vui Mùa thu nắng cỏ Ba Đình…” Khi ấy, ông có mặt giữa biển người tham dự lễ và trực tiếp nghe Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập. Không khí thiêng liêng và niềm xúc động khôn tả của nhạc sĩ vào thời khắc lịch sử đó đã trở thành nguồn cảm hứng cho phần giai điệu mở đầu tác phẩm.
Không chỉ là tác giả của bài “Tiến quân ca” – Quốc ca của Nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, là một trong những nhạc sĩ tiêu biểu của nền âm nhạc cách mạng, mà Nhạc sĩ Văn Cao còn là vị Trưởng ban đầu tiên của Ban Âm nhạc giai đoạn 1950-1956 - tổ chức tiền thân của Viện Âm nhạc, đơn vị nghiên cứu âm nhạc đầu ngành ở Việt Nam hiện nay.
